چهارشنبه ، 4 بهمن ، 1396
حداقل
درباره کازرون
کازرون » صنایع دستی » جزییات آیتم
  
سفال سازی
سفال سازی هنری است قدیمی و جهانی که می گویند ابداع ملت های کشاورز است . خاک رس که ماده اولیه کوزه گری است تقریبا در هر کشوری یافت می شود و وقتی که بشر اولیه زندگی شکار ورزی خود را تبدیل به دامداری و کشاورزی کرد کوزه ها و سفالینه ها بوجود آمد. تاریخ سفالینه سازی ایرانی به هزاره های چهارم قبل از میلاد مسیح می رسد . در آن زمان بیشتر مردم دوره نوسنگی یک نوع زندگی کشاورزی و روستایی اختیار کرده و در ساختن چهره های گوناگون سفالینه ها برای کار های روزانه و امر مذهبی توفیق یافته بودند تعداد کمی از کشور ها که در این مرحله به اوج خود رسیده و توانسته اند مدتی طولانی این صنعت را باقی نگه دارند ؛ معروفترین این کشورها چین و ایران است.
کازرون نیز از دیرگاه ، یکی از مراکز تولید این گونه فراورده ها بود و کثرت دست اندر کاران این صنعت تا بدانجا بود که یکی از محلات قدیمی شهر که در قرن چهارم به نورد شهرت داشته و امروز آرامگاه شیخ ابوالسحق و احداثات مربوط به آن در آنجا است، در اثر زیادی کارگاه های سفالگری و درصد بالای مشتغلین به این هنر باستای به نام کوزه گران شهرت یافته و امروز نیز همین نام کوزه گران ، مبین پیشینه تاریخی آن است.
سفالگران ابتدا خاک رس مورد نیاز خود را تهیه می کنند سپس کلوخ ها را خرد نموده و با آب زدن خاک ، لگد کردن گل ، چنگ زدن و اضافه کردن آب ، آن را ورز می دهند . ورز دادن یکی از مهم ترین کارهای مقدماتی سفالگری است و سفالگر بدون استفاده از گل ورز داده شده نتیجه مطلوبی از کار خود نمی گیرد . آنگاه مرحله خواباندن گل سفالگری است که از مهمترین نکاتی است که سفالگران باید بدان توجه کنند و همین قسمت است که اثر سفالگر را از تولیدات ماشینی متمایز می سازد . پس از مخلوط کردن آب و خاک ، خواباندن گل یا عمل آوردن آن باعث افزایش کار آیی گل می شود و تاثیر زمان، روی گل برای مهیا شدن آن غیر قابل انکار است . در این مرحله آب آهسته و به مرور زمان در زرات گل نفوذ می کند . این کار که چند روزپس از مخلوط کردن آب و خاک صورت می کیرد در عمل باکتری ها بسیار موثر است و بویژه اگر گل مرطوب در جای گرم نگهداری شود بهترین محیط برای رشد باکتری هاست . این باکتری ها در ایجاد مواد اسیدی که باعث انعطاف پذیری گل می شوند و نقش اساسی دارند . با افزون مقداری گل قدیمی به گل جدید می توان پرورش باکتری را تسریع کرد. بعضی از سفالگران سنتی برای این منظور مقداری سرکه به گل می افزایند . افزودن مقدار کمی نشاسه نیز همین اثر را دارد ؛ زیرا مواد مورد نیاز رشد را تامین می کند. پس از مدت 2 هفته که از خواباندن گل گذشت ، تغییرات شیمیایی در آن اتفاق افتاده و گل سفت کارآتر شده است. آمادگی گل را میتوان از بوی مخصوص آن تشخیص داد . آنگاه سفالگر مقداری از گل را بر چرخ سفالگری گذارده و با آن ظرفی دلخواه را درست می کند و در هوای آزاد قرار داده تا مقداری از آب آن تبخیر شود و هنگامی که حرارت کوره به صد درجه رسید سفالگر ظروف را در کوره گذاشته و بعد از پخت کامل سفال آن را برای فروش عرضه می دارد.
صنعت گران سفالگر شهر کازرون در زمانهای پیشین با گل کوزه گری ، گلدان، لگن، قلک، سر قلیان، آفتابه(لولهین) ، کاسه ، لیوان و .... می ساختند و لعاب می دادند . امروزه در محله کوزه گران کازرون کارگاههای کوزه گری رو به زوال نهاده و هنرمندان سفال کار به مشاغل دیگر روی آوردند زیرا رواج صنایع پلاستیک سازی و ملامین و چینی سازی و بی توجهی به هنر دستی سفالگری ارزش اقتصادی این صنعت دستی را تقریبا به صفر رسانده و زندگی شلوغ امروز ، متاسفانه ارج و قربی برای سفال کاران چیره دست باقی نگذاشته است.